4.2 IC Wijzer

Ervaringen in het buitenland, van internationale mobilteit naar intercultureel leren

auteurs: Joke Simons & Jo Bastiaens

Inleiding

Het bevorderen van de internationale mobiliteit van studenten blijft ook in de huidige Vlaamse regeerperiode deel uitmaken van een strategische beleidsdoelstelling. Dat blijkt alvast uit de beleidsintentie van de minister van Onderwijs: De Vlaamse doelstelling is om tegen 2020 33% van alle afgestudeerden een internationale ervaring te bieden (Vlaams Parlement, 2014, p. 30). Hoe langer hoe meer worden internationale uitwisselings- en mobiliteitsprogramma’s zoals Erasmus ook zonder meer beschouwd als een intrinsiek onderdeel van de hogeronderwijservaring.

De soms impliciete veronderstelling daarbij is dat internationale mobiliteit een educatieve meerwaarde oplevert, die dan vaak verder vertaald wordt in termen van toegenomen interculturele competenties. Nochtans zijn er vanuit het wetenschappelijk onderzoek tot op heden geen sterke bewijzen beschikbaar die deze stelling ondersteunen (Bennett, 2013; Vande Berg, Paige, & Hemming, 2012). Recent internationaal onderzoek bevestigt integendeel dat internationale studentenmobiliteit op zich niet noodzakelijk leidt tot een toename van de interculturele competentie van de deelnemers. Het positieve effect van studentenmobiliteit blijkt immers afhankelijk van bepalende voorwaarden, zoals onder meer de eerdere ervaringen van de student, de inbedding in het onderwijsprogramma, en de selectie van deelnemers (Salisbury & Pascarella, 2013), maar ook de kwalitatieve voorbereiding vooraf, de ondersteuning tijdens, en de follow-up achteraf (Bosley & Lou, 2014) spelen een bepalende rol voor een effectief impact van de internationale ervaring.

Ook de Erasmus Impact Studie (EIS, Europese Unie, 2014), die weliswaar specifiek focust op het impact van Europese mobiliteitsprogramma’s op vaardigheden en inzetbaarheid op de arbeidsmarkt (employability), nuanceert haar positieve bevindingen. De studie vindt namelijk wel degelijk socio-economische - en attitudeverschillen tussen studenten die deelnamen aan Europese mobiliteitsprogramma’s en deze die niet deelnamen: Students participating in mobility programmes exhibit a different, possibly more academic habitus (cf. Bourdieu) in terms of behaviour, lifestyle and attitudes to employment than those students who complete their studies entirely at their home institution (EIS, p. 65).

Opnieuw lijkt het er echter op dat de werkelijkheid complexer is dan gedacht. Zo is er niet alleen het reeds aangegeven probleem van de preselectie die het profiel van deelnemers bepaalt (Salisbury & Pascarella, 2013; Simons e.a., 2013), maar er is verder ook geen garantie dat de mobiliteitservaring ook aanleiding is geweest tot een leerproces waarin interculturele competenties worden ontwikkeld of toenemen. Zoals het EIS-rapport zelf aangeeft, is het niet uitgesloten dat studenten zich volledig afsluiten van medestudenten en/of van de bredere culturele omgeving tijdens hun verblijf in het buitenland (EIS, p. 65). De groei van sociale media maakt deze vraag nog prangender, zoals we verder zullen aantonen. Kortom, de vraag op welke wijze internationale studentenmobiliteit een effectief instrument kan zijn om tot intercultureel leren te komen, blijft aan de orde.

In dit artikel brengen we verder verslag uit van de resultaten van het Catalyst onderzoek, waarover we eerder al rapporteerden in het Handboek Internationalisering (Flanders Knowledge Area, 2012). Dit onderzoek focust op de impact van internationale mobiliteitstrajecten voor een versterkte interculturele competentie, maar biedt tegelijk ook een instrument aan, namelijk de Interculturele Competentie Wijzer (ICWijzer) waarmee hogeronderwijsinstellingen in Vlaanderen aan de slag kunnen om de effecten van de internationale mobiliteit van hun eigen studenten zowel kwantitatief als kwalitatief in beeld te brengen.

De bekomen resultaten willen we bespreken aan de hand van drie studies. In de eerste studie komen de resultaten van een uitgebreide effectmeting van de internationale mobiliteitservaring op de interculturele competentie van studenten in Vlaanderen aan bod. Vervolgens belichten we in een tweede studie de drijfveren voor een buitenlandervaring en de ervaringen van studenten tijdens dit verblijf. Tot slot bespreken we in de derde studie de resultaten van een deelstudie van het project waarin we specifiek inzoomen op de thematiek van het gebruik van sociale media tijdens het verblijf ter plaatse (studie 3).



Lees verder: 4.2.1   De vaststellingen uit de drie studies
 
Flanders Knowledge Area

Flanders Knowledge Area

www.flandersknowledgearea.be

Study in Flanders

Study in Flanders

www.studyinflanders.be

Research in Flanders

Research in Flanders

www.researchinflanders.be

Studeer in het Buitenland

Studeer in het Buitenland

www.studeerinhetbuitenland.be

Handboek Internationalisering

Handboek Internationalisering

www.handboek-internationalisering.be

Studies and Statistics

Studies and Statistics

www.flandersknowledgearea.be / nl / projecten / studies-and-statistics

Forum

Forum

www.flandersknowledgearea.be / nl / fora

Blog

Blog

www.flandersknowledgearea.be / nl / blog

Reconfirm

Reconfirm

www.reconfirm.be

Klik hier om de andere projecten van Flanders Knowledge Area te raadplegen
Back to top
Bezig met laden,
even geduld aub!