Flanders Knowledge Area

Handboek Internationalisering van het curriculum is een online publicatie van Flanders Knowledge Area.

1.2 You and me together fighting for our love

In het hierboven aangehaalde VLOR-advies wordt verwezen naar The Challenges Ahead for Higher Education van Daniel Yankelovich. Dit document uit 2005 zette een reeks trends uit die tegen 2015 (!) het hoger onderwijs radicaal zouden veranderen, mits ze niet te veel op weerstand zouden stuiten. Het ging om de veranderende levensfases en de vergrijzing, de kwetsbaarheid op het vlak van wetenschappelijke en technologische knowhow, de noodzaak van het begrijpen van andere culturen en talen, het gebrek aan sociale mobiliteit, het zoeken naar zingeving en het leren herkennen van waarheid.

Is het feit dat daar nog niet veel van te merken valt, te wijten aan die weerstand waar Yankelovich naar verwijst? Of is het vooral het gebrek aan tijd dat ervoor zorgt dat het in het huidige hoger onderwijs vaak business as usual is? Allerlei studies, zowel Vlaamse als internationale, laten immers zien dat de werkdruk in het (hoger) onderwijs bovengemiddeld is. En het lijdt geen twijfel dat het een serieuze tijdsinvestering vraagt van diverse medewerkers om fundamenteel werk te maken van die maatschappijvisieontwikkeling. Betrokkenen (management, academisch en administratief personeel, studenten enz.) moeten zich informeren over en inlezen in de materie en dienen de tijd te hebben om daarover met elkaar en relevante derden (alumni, werkveldvertegenwoordigers, middenveldorganisaties enz.) in gesprek te gaan. Daarbij mogen ze zeker ook putten uit hun expertise op het vlak van onderzoek en dienstverlening. Uiteindelijk dient die visie dan op papier te komen, en vooral vertaald te worden naar de onderwijspraktijk.

Verder in de tekst (en in dit handboek) worden enkele aanzetten gegeven over hoe je dergelijke visieontwikkeling kunt realiseren en hoe die vertaling naar de praktijk gestalte kan krijgen. Maar eerst wil ik zelf ingaan op de waarom-vraag - practice what you preach is immers een nobel principe. Waarom zouden instellingen en opleidingen werk moeten maken van een dergelijke visie? Daaraan zijn duidelijk een aantal voordelen verbonden.

Ten eerste heb ik gemerkt dat in die instellingen en opleidingen waar de visieontwikkeling op een grondige manier gebeurde, de internationalisering van het curriculum vlotter verliep. Ze hadden immers met minder weerstand te maken door de betrokkenheid van allerlei stakeholders bij die visieontwikkeling. Ten tweede is er een duidelijke link vast te stellen met het leereffect bij studenten. Als het kader, het grotere plaatje, duidelijker is dan blijkt deze of gene internationaliseringsactiviteit een grotere bijdrage te leveren aan de competentieverwerving van studenten. Laat ik dat illustreren met een veelgebruikte vorm van internationalisering van het curriculum, het inzetten van buitenlandse gastdocenten, bv. via teaching staff mobility. Uit onderzoek1 bleek een negatieve correlatie te bestaan tussen niet-gekaderde docentenmobiliteit en de competentieverwerving van studenten. Anderzijds rapporteerden studenten wél positieve effecten op hun competenties als die docentenmobiliteit in een groter geheel was ingebed. Hiermee wil ik duidelijk maken dat het ontwikkelen van een gezamenlijke en gedragen visie slechts een eerste, maar noodzakelijke, stap is om tot op het operationele niveau unisono te kunnen functioneren. Met andere woorden: er kan maar sprake zijn van een daadwerkelijk geïnternationaliseerd curriculum als daar een gezamenlijke en gedragen visie aan ten grondslag ligt. Is dat niet het geval, dan kan men hoogstens spreken over een verzameling van internationale opleidingsonderdelen met een veel minder sterk effect tot gevolg.

Hoe pak je dat dan concreet aan als opleiding? Ook daar zag ik al mooie voorbeelden van. De gemeenschappelijke noemer kan inderdaad worden samengevat door die andere mantra uit het nummer Why van Bronski Beat: You and me together (fighting for our love). Omdat gedragenheid zo cruciaal is, blijken de beste visies (en zoals hierboven betoogd, a fortiori daardoor ook sterkere internationale curricula) steeds het resultaat te zijn van een collectieve oefening. Daarbij herhaal ik graag dat in deze oefening zeker ook expertise en ervaringen op het vlak van onderzoek en dienstverlening meegenomen kunnen worden. Visies waarbij uitsluitend leden van het management of ingehuurde externen de pen vasthielden lijken bij het docentenkorps en andere medewerkers niet het kader te vormen waarbinnen ze effectvolle internationaliseringsactiviteiten kunnen ontwikkelen. Maar het omgekeerde is minstens zo waar: steun van het management is onontbeerlijk en procesondersteuning van externen genereert meerwaarde. Hierboven illustreerde ik al dat ook studenten baat hebben bij het betrokken worden in het proces, net als (internationale) werkgevers of collega’s van andere (buitenlandse) instellingen of opleidingen. Ook de setting, voorziene tijd of aanpak spelen een rol in het visieontwikkelingsproces. Waarom niet een dag residentieel op een creatieve manier aan die visie werken met allerlei betrokkenen? Hiervan zag ik al hele mooie resultaten.

En de fighting for our love dan? Het is geen overbodige luxe om een geïnternationaliseerd curriculum niet alleen met believers of lovers op poten te zetten maar voldoende te investeren in het betrekken (of op z’n minst neutraliseren) van dissonante stemmen in het debat. Internationalisering van het curriculum betreft immers veelal een heuse curriculumhervorming en dan is het zaak iedereen aan boord te hebben. Dat kan af en toe wel eens een gevecht vereisen. Daarom ook tot slot nog dit advies: werk aan een globale visie van de opleiding. Op die manier wordt internationalisering één en niet hét maatschappelijk fenomeen waarop de opleiding haar maatschappijvisie baseert. Elke betrokkene heeft zo de kans om zijn liefde voor het voetlicht te brengen en ervoor te vechten. Zo hebben in een hedendaagse visie en een daarop gebaseerd curriculum vanzelfsprekend ook ondernemerschap, duurzaamheid, diversiteit en dergelijke meer hun plaats. En dienen kritische reflectie, communicatievaardigheden, kennisverwerkingsskills een plaats te krijgen. Je zal er overigens versteld van staan hoeveel overlap er tussen deze hot topics -en zeker in de visie daarop- bestaat en ook dat levert zeker winst op. Maar draag er zorg voor dat internationalisering in die visieontwikkeling een expliciete plaats krijgt. En contemporain curriculum, gebaseerd op een doordachte en gedragen maatschappijvisie, kan mijns inziens niets anders zijn dan een curriculum dat geïnternationaliseerd is. Alle hogeronderwijscurricula dienen met andere woorden studenten voldoende leerkansen te bieden om internationaal en intercultureel competent te worden. Ongetwijfeld vindt u in dit handboek een aantal handvaten en inspirerende voorbeelden om dit ook in uw opleiding te realiseren.


1 De impact van internationalisering op de Vlaamse curricula hoger onderwijs (2003-2004) – niet gepubliceerd



Lees verder: 2   Learning outcomes
 
Flanders Knowledge Area

Flanders Knowledge Area

www.flandersknowledgearea.be

Study in Flanders

Study in Flanders

www.studyinflanders.be

Research in Flanders

Research in Flanders

www.researchinflanders.be

Studeer in het Buitenland

Studeer in het Buitenland

www.studeerinhetbuitenland.be

Handboek Internationalisering

Handboek Internationalisering

www.handboek-internationalisering.be

Studies and Statistics

Studies and Statistics

www.flandersknowledgearea.be / nl / projecten / studies-and-statistics

Forum

Forum

www.flandersknowledgearea.be / nl / fora

Blog

Blog

www.flandersknowledgearea.be / nl / blog

Reconfirm

Reconfirm

www.reconfirm.be

Klik hier om de andere projecten van Flanders Knowledge Area te raadplegen
Back to top
Bezig met laden,
even geduld aub!